Tijdens je kraamtijd komt de kraamverzorgster om je te helpen. Ze leert je hoe je je baby het beste kunt verzorgen en houdt de ontwikkeling van je kind goed in de gaten. Daarbij let ze op verschillende dingen.

Gewicht
Voeding
Temperatuur
Vieze luiers
Geel zien
Navel
Geslachtsorganen

Alle baby’s vallen in de eerste dagen na de bevalling wat af. Bij zijn geboorte krijgt je kind reserves mee, waar hij de eerste paar dagen na zijn geboorte - als hij het drinken nog onder de knie moet krijgen - op kan teren. Ook verliest je baby het vocht dat hij voor de geboorte heeft opgeslagen. Een baby mag maximaal tien procent van zijn geboortegewicht afvallen. Na een week moet het gewicht van je kind weer toenemen. Bij een normale groei is een baby tussen de tweede en de derde week weer op het gewicht van zijn geboorte. In de eerste twaalf tot zestien weken zal je kind gemiddeld 100 tot 250 gram per week aankomen.

In de kraamtijd leert je baby hoe hij uit je borst of uit de fles moet drinken. Als je borstvoeding geeft, kun je deze tijd gebruiken om het aanleggen onder de knie te rijgen. Wees niet bang dat je baby te weinig voedingsstoffen binnenkrijgt; hij heeft in de baarmoeder speciaal voor deze eerste dagen een extra voorraadje aangelegd. Je kraamverzorgster leert je hoe je je baby aanlegt. Als je hebt gekozen voor flesvoeding, leert zij je hoe je de melk op de juiste wijze klaarmaakt. Daarna is het zaak om samen met je kind het juiste ritme van de voedingen te vinden. Als je uitgaat van vaste tijdstippen, kun je er beter rekening mee houden en heb je minder kans dat het voeden een keer slecht uitkomt. Een nadeel daarvan is dat je je kind soms wakker moet maken voor een voeding. Wanneer je ervoor kiest om je kind op verzoek te voeden, zul je merken dat hij zelf al snel een ritme vindt dat bijna net zo regelmatig is als wanneer je hem op vaste tijden voedt. Ieder kind heeft zijn eigen voorkeuren. De ene baby drinkt vaak en veel, de ander vraagt wat minder snel om voedsel. Maak je daarover niet ongerust en bedenk dat ieder kind vaak instinctief weet wat het beste voor hem is.

Boertje
De meeste baby’s krijgen bij het voeden samen met de melk vaak ook wat lucht binnen. Dat moet er na het drinken weer uit in de vorm van een boertje. Kinderen die de fles krijgen, hebben hier vaak meer last van dan baby’s die met de borst worden gevoed. Dat komt omdat het gaatje in de speen vaak net iets te groot of te klein is. Wacht na het voeden even op het boertje. Houd je baby rechtop tegen je aan en wrijf zachtjes over zijn ruggetje, zodat hij het teveel aan lucht kan kwijtraken. Vergeet niet om een spuuglapje op je schouder te leggen, voor het geval er wat melk meekomt.

Spugen
Het is normaal als je baby na de voeding een beetje melk uitspuugt. Dat is niets om je zorgen over te maken. Vaak heeft je baby gewoon net een slokje te veel binnengekregen en zorgt hij zo dat hij het overtollige voedsel weer kwijtraakt. Je baby kan ook gaan spugen als hij vlak na een voeding moet huilen of plotseling wordt opgetild. Pas wanneer je baby de melk regelmatig in grote hoeveelheden en met een krachtige straal uitspuugt, is het verstandig om contact op te nemen met het consultatiebureau.

Vlak na de geboorte kan je baby nog niet zelf zijn lichaamstemperatuur op peil houden. De kraamverzorgster controleert elke dag de temperatuur van je baby om te zorgen dat hij niet te veel afkoelt. De normale lichaamstemperatuur van een baby schommelt tussen de 36.5 en de 37.5 °C. Wanneer de temperatuur boven de grens van 37,5°C ligt, spreek je van verhoging. Bij temperaturen boven de 38°C heeft je kind koorts. Als je baby het koud heeft, kun je hem een extra shirtje aantrekken of een extra laken geven. Of verwarm zijn bedje voor met een kruik. Pas op dat je baby het niet té warm krijgt. Baby’s kunnen lichaamswarmte nog niet zelf kwijtraken. Na ongeveer een week is je baby in staat om zelf zijn lichaamstemperatuur te regelen.

De kraamverzorgster houdt nauwkeurig bij hoeveel natte luiers je kind per dag produceert. Aan de hand van die hoeveelheid is namelijk te controleren of je baby voldoende vocht binnenkrijgt en of zijn nieren hun werk goed doen. Als je baby drie á vier dagen oud is, moet hij minimaal vier natte luiers per dag hebben. Dat aantal kan al snel toenemen tot een stuk of tien. Jonge baby’s plassen bijna voortdurend, omdat hun blaasspieren nog niet helemaal zijn volgroeid.

De eerste paar dagen kan de urine van je baby een oranje of rode kleur hebben. Deze kleur ontstaat door de aanwezigheid van gekristalliseerde urinezouten, ook wel uraten genoemd. De zouten komen in de urine van je baby terecht, omdat zijn nieren nog niet goed werken. Dit komt vooral voor bij baby’s die in het begin erg weinig plassen. Na de eerste dagen krijgt de urine van je kind geleidelijk een normale kleur.

Bij meisjes kan het zijn dat je in de eerste luiers ook wat bloed en slijm aantreft. Je baby heeft in de baarmoeder jouw zwangerschapshormonen binnengekregen. Deze hormonen zorgen voor zogenaamde pseudomenstruatie. Je baby is dus niet echt ongesteld, maar door de hormonen lijkt het wel zo.

De eerste ontlasting van je kind bestaat uit meconium. Dit is een pikzwarte of donkergroene, taaie substantie, die binnen 24 uur na de geboorte tevoorschijn moet komen. Als er meconium in je vruchtwater aanwezig was, kan het zijn dat je baby na de geboorte extra wordt onderzocht op tekenen van benauwdheid. Na een paar dagen verandert de kleur en de samenstelling van je baby’s ontlasting. Als je je kind de borst geeft, is zijn ontlasting eerst groenachtig bruin en plakkerig. In de loop van de tijd wordt dit lichtgeel. Maak je geen zorgen als je baby een paar dagen achter elkaar geen poepluier heeft; borstvoeding geeft minder afvalstoffen.

Baby’s die flesvoeding krijgen, hebben vaak al vrij snel een tamelijk vaste, geelbruine ontlasting. In tegenstelling tot de ontlasting van baby’s die borstvoeding krijgen, vertoont de ontlasting van deze kindjes ook al snel een zekere regelmaat. Het kan zijn dat je na elke voeding een poepluier aantreft, of elke ochtend als je je baby uit zijn bedje haalt. Er is niks bijzonders aan de hand, zolang je kind tenminste één keer per 24 uur een vieze luier heeft. Als dat niet zo is, kan het zijn dat je kind last heeft verstopping. Raadpleeg dan de wijkverpleegkundige.

Veel baby’s krijgen na een paar dagen een gele gloed over hun huid. Bij donkere baby’s zie je dat het oogwit geel wordt. Deze gele kleur komt voort uit de stof bilirubine. Bilirubine ontstaat wanneer rode bloedlichaampjes worden afgebroken. Normaal gesproken haalt de lever deze stof uit het bloed, maar bij jonge baby’s werkt de lever nog niet zo goed. Hierdoor blijft de stof achter en krijgen de huid en het oogwit van je baby een geeloranje kleur. Na ongeveer een week begint de lever goed te werken. Hierdoor verdwijnt de gele kleur weer. Als de hoeveelheid bilirubine in de tussentijd te hoog wordt, moet je kind worden behandeld. Daarom zal je kraamverzorgster dagelijks controleren of je baby niet te geel ziet. Als het vermoeden ontstaat dat het bilirubinegehalte van zijn bloed te hoog is, wordt er ter controle wat bloed geprikt. Bij te veel bilirubine in het bloed krijgt je kind lichttherapie. Hij wordt dan opgenomen in het ziekenhuis en moet daar een paar dagen onder een blauwe lamp liggen. Het licht zorgt ervoor dat de bilirubine wordt afgebroken.

Meteen na de geboorte van je kind is de navelstreng - waarmee hij met je placenta was verbonden - afgeklemd met een plastic navelklem en vervolgens doorgeknipt. Het stukje navelstreng dat is achtergebleven op de buik van je baby wordt het navelstompje genoemd. Het navelstompje is blauwpaars of rood van kleur en droogt in de eerste week na de bevalling geleidelijk op en valt daarna vanzelf van je baby’s buik. Dat gebeurt meestal rond de achtste dag. Je baby voelt daar niets van. Het kan zijn dat het navelstompje in de eerste twee, drie weken nog een beetje nabloedt. Het is belangrijk dat je het navelstompje van je baby goed schoonhoudt.

Kraamverzorgende Marije Kavelaar: "Om te voorkomen dat je baby een infectie krijgt, is het stompje bedekt met een steriel gaasje. Daarover kan nog een navelbandje worden gedaan. Zorg ervoor dat de luier van je baby niet over het naveltje heengaat, anders kan er ontlasting in de navel terechtkomen. Dep na het wassen het naveltje voorzichtig droog met een schone, zachte doek. Eventueel kun je het naveltje ook reinigen met een beetje alcohol op een watje. De gelige massa onder het navelstompje is geen vuil, maar zijn witte bloedcellen die samen een korstje vormen. Dit korstje beschermt je baby tegen infecties. Laat het korstje zitten bij het schoonmaken."

Soms zwelt het weefsel onder de navel van je baby een beetje op en puilt zijn naveltje een beetje uit. Dit betekent dat de buikwand van je baby nog niet helemaal goed is gesloten. Zo’n navelbreuk is niet gevaarlijk. Er kan ook niks mee gebeuren. Vaak trekt het in het eerste jaar vanzelf weg.