Babyinfo.nl Dokter Online - De Vruchtwaterpunctie

Met behulp van zwangerschapscontroles houdt je verloskundige of je huisarts het verloop van je zwangerschap in de gaten. Zodra hierbij het vermoeden ontstaat dat je baby geboren zou kunnen worden met een bepaalde aandoening, is er soms extra onderzoek mogelijk. Met een vruchtwaterpunctie, vlokkentest of uitgebreide echoscopie is vast te stellen of je baby in de baarmoeder inderdaad die aandoening heeft.

Wie komt in aanmerking voor een vruchtwaterpunctie?
Een vruchtwaterpunctie wordt alleen gedaan bij vrouwen met een verhoogd risico op een baby met een aandoening, die met vruchtwateronderzoek is vast te stellen. Het gaat om vrouwen die:

36 jaar of ouder zijn in de achttiende week van de zwangerschap: hun kans op een kind met een chromosoomafwijking (zoals Down-syndroom) is verhoogd
al eerder een kind kregen met een aandoening die zich kan herhalen
zelf een aandoening hebben die zich kan herhalen
een partner of naaste familie hebben met een aandoening die zich kan herhalen.

Sinds kort kan een uitslag van de Triple-test (bloedonderzoek van de moeder) ook een reden voor vruchtwateronderzoek zijn.

Verloskundigen en artsen berekenen de zwangerschapsduur vanaf de eerste dag van de laatste menstruatie. Deze dag valt bij een normale menstruatiecyclus ongeveer twee weken voor de bevruchting. Ook wij berekenen de zwangerschapsduur op deze manier. Dit houdt in dat bij een zwangerschapsduur van bijvoorbeeld veertien weken het embryo in werkelijkheid twaalf weken oud is.

Wanneer wordt de punctie gedaan?
De punctie wordt bij een zwangerschapsduur van veertien tot zestien weken uitgevoerd. Dit is afhankelijk van de hoeveelheid vruchtwater en de dikte van de buikwand. Als eerst een Triple test wordt verricht, dan kan de punctie vaak pas in de zeventiende zwangerschapsweek plaatsvinden.

Wie voert het onderzoek uit en waar gebeurt dat?
Een gynaecoloog neemt het vruchtwater af. Dit gebeurt over het algemeen in een academisch ziekenhuis, maar kan ook plaatsvinden in een niet-academisch ziekenhuis, wanneer er een werkovereenkomst is met een klinisch genetisch centrum. Degene die de zwangerschap begeleidt, weet waar een afspraak gemaakt kan worden voor een eerste bezoek dat twee weken voorafgaat aan de ingreept. Het onderzoek van het vruchtwater vindt altijd plaats in een klinisch genetisch centrum dat aan het ziekenhuis is verbonden.

Is het een pijnlijke ingreep?
De prik door de buikwand geeft een kort stekend gevoel. De plek waar is geprikt, kan na de punctie pijnlijk blijven en er kan sprake zijn van een trekkend menstruatie-achtig gevoel. Je kunt je een tijdje na de ingreep heel beroerd voelen. Neem altijd iemand mee die even bij je kan blijven na afloop.

Wat kan vruchtwateronderzoek uitwijzen?
De cellen in het vruchtwater geven zeer betrouwbare informatie over de dragers van het erfelijk materiaal (de chromosomen), waardoor nagegaan kan worden of er sprake is van bepaalde erfelijke aandoeningen. In het vruchtwater zelf kan ook het gehalte van een specifiek eiwit, AFP of alfa foetoproteïne, bepaald worden. Een sterk verhoogde hoeveelheid AFP wijst op een open rug of open hoofdje (een defect aan een neurale buis). Bij ongeveer 5% van de vruchtwateronderzoeken die in ons land plaatsvinden, wordt een aandoening gevonden.

Wanneer is de uitslag bekend?
Het duurt twee tot drie weken voor de uitslag bekend is. De cellen uit het vruchtwater moeten voor chromosoomonderzoek namelijk eerst worden gekweekt. Is er sprake van een afwijkende uitslag, dan bestaat de mogelijkheid om de zwangerschap te laten afbreken. Vanwege de zwangerschapsduur (negentien weken) gebeurt dit door het opwekken van de bevalling.

Zijn er risico's aan de ingreep verbonden?
Er is een kans van 0,5% (1 op 200) dat er door de punctie zelf een miskraam volgt. Dit risico is iets kleiner dan het risico van de vlokkentest.

Worden de kosten vergoed?
Zorgverzekeraars vergoeden het vruchtwateronderzoek volgens de polisvoorwaarden. Verplicht verzekerden betalen een eigen bijdrage.

Garanties
De uitslag van een vruchtwateronderzoek geeft aan of de baby de gezochte aandoening wel of niet heeft. Een goede uitslag van het onderzoek is echter geen garantie op een gezond kind. Het onderzoek kan lang niet alle aangeboren aandoeningen vaststellen. De kans daarop blijft hetzelfde als die van iedere willekeurige zwangere vrouw.

tekst in samenwerking met:VSOP