 Groep
B streptokokken
De bacteriën die tot de zogenaamde Groep
B streptokokken worden gerekend, kunnen verschillende ziekten veroorzaken.
Je kindje kan al voor zijn geboorte besmet raken met deze bacteriën,
maar ook tijdens en na de geboorte kan je kindje ermee in aanraking
komen. Wat heeft dit voor gevolgen en wat kun je eraan doen?
Hieronder vind je een antwoord op de volgende
vragen:
Wat
zijn Groep B streptokokken?
Streptokokken zijn bacteriën die herkenbaar zijn aan hun ronde
vormen. In de medische wereld wordt een onderscheid gemaakt tussen
verschillende groepen streptokokken. Met name de zogenaamde Groep
B streptokokken zijn erg gevaarlijk voor baby’s in de periode
rond hun geboorte.
Groep B streptokokken oefenen invloed uit op
de hemoglobine in het bloed van je kindje. Hemoglobine is het eiwit
dat ervoor zorgt dat de zuurstof in je bloed wordt vervoerd naar
verschillende plaatsen in je lichaam.
De lange benaming 'Groep B streptokokken' wordt
vaak afgekort tot GBS. Er wordt ook wel gesproken over de GBS-bacterie.
Sinds de jaren zestig is bekend dat deze GBS-bacterie gevaarlijk
is voor jonge kinderen. Voor die tijd wist men alleen dat ze ziekten
kan veroorzaken bij vee.
Hoe
raakt je kindje besmet met de bacterie?
Een baby die last heeft van de GBS-bacterie, is bijna altijd besmet
door een volwassene. Als je als aanstaande moeder de bacterie bij
je draagt, kan je je kindje al tijdens de bevalling besmetten. Maar
liefst 15 tot 20% van alle zwangere vrouwen in Nederland draagt
de bacterie bij zich, in de meeste gevallen zonder dat ze er last
van hebben en dus zonder dat ze het weten.
De streptokokken kunnen voorkomen in je darmkanaal
en je vagina. Bij volwassenen zijn de bacteriën op die plaatsen
relatief onschuldig. Wel kan de GBS-bacterie vanuit je darmkanaal
een blaasontsteking veroorzaken. Hoe de streptokokken zich verspreiden,
is nog onbekend. Ook weet men nog niet hoe het komt dat de één
wel drager is van de bacterie – en dat ook blijft – terwijl
de ander nergens last van heeft.
Wanneer kan
je kindje besmet raken?
Je kindje kan op drie verschillende momenten met de GBS-bacterie worden
besmet:
Als je vruchtvliezen zijn gebroken, kunnen de bacteriën terechtkomen
in het vruchtwater. Via het vruchtwater kunnen ze vervolgens je
kindje bereiken.
Als er Groep B streptokokken aanwezig zijn in je vagina, kan je
kindje tijdens de uitdrijvingsfase van de bevalling besmet worden
met de bacterie.
Ook na de geboorte kan je baby besmet raken met
de GBS-bacterie. Dat gebeurt meestal in de eerste dagen na de bevalling,
via de handen van een volwassene. Als je kindje twaalf weken oud
is, neemt de kans op besmetting af.
Wat zijn de
symptomen van besmetting?
De symptomen die een besmet kindje en zijn moeder vertonen, zijn afhankelijk
van het moment waarop de besmetting heeft plaatsgevonden. Hieronder
worden de symptomen per periode beschreven:
Als er veranderingen zijn in de hartactie van je ongeboren kindje,
kan dat betekenen dat hetj besmet is met de GBS-bacterie. Vooral
wanneer de uitrekendatum al is verstreken en de bevalling zich nog
niet heeft aangekondigd. Ook als jij tijdens de bevalling koorts
krijgt, kan dat een signaal zijn dat het vruchtwater - en daardoor
dus ook je kindje – zijn besmet. Verder kan de aanwezigheid
van meconium
in het vruchtwater een teken zijn van een infectie in de baarmoeder
(meconium is de eerste ontlasting van je kindje).
Een kreunende, hijgerige ademhaling van je baby is de belangrijkste
aanwijzing voor een mogelijke besmetting met Groep B streptokokken
vlak na de geboorte. Daarnaast heeft een baby die besmet is vaak ook
een slechte kleur en een slechte algemene conditie. Je kindje zal
dan ook een lagere apgarscore hebben. Deze
verschijnselen komen vrijwel alleen voor wanneer er tussen het breken
van de vliezen en de geboorte van je kindje meer dan acht uur zijn
verstreken.
- Langere tijd na de geboorte
Wanneer de besmetting zich pas na de geboorte
openbaart, is een kreunende ademhaling bij je baby ook vaak het
eerste verschijnsel dat zich voordoet. Het is dus belangrijk om
de ademhaling van je kindje goed in de gaten te houden, zeker wanneer
je kindje al een groter risico loopt om besmet te raken. Andere
signalen die kunnen wijzen op een GBS-infectie zijn: een snelle
ademhaling, een afwijkende kleur, moeilijkheden bij het voeden,
koorts
of juist ondertemperatuur.
Wat zijn
de ziekteverschijnselen na besmetting?
Groep B streptokokken veroorzaken niet bij ieder kindje dezelfde
ziekte. Welke ziekte je kindje na de besmetting krijgt, hangt af
van een aantal factoren. Zo is het belangrijk hoeveel weerstand
je kindje heeft en hoe lang je kindje al was besmet, voordat hij
werd behandeld.
Daarnaast speelt ook de bacterie zelf een grote
rol. Onder de Groep B streptokokken vallen namelijk een aantal verschillende
varianten van de bacterie, die waarschijnlijk elk andere ziekteverschijnselen
veroorzaken.
De meest voorkomende ziekten die door de GBS-bacterie worden veroorzaakt,
zijn:
- longontsteking (pneumonie)
- bloedinfectie (sepsis)
- hersenvliesontsteking (meningitis)
In ernstige gevallen kunnen deze ziekten ook
in combinatie voorkomen.
Hoe
kan een GBS-ziekte worden behandeld?
In de meeste gevallen zijn de ziekten die worden veroorzaakt door
de GBS-bacterie goed te bestrijden met verschillende antibiotica.
Toch sterven er nog relatief veel kinderen aan, zo'n 5 % van de
gevallen. Het kan ook gebeuren dat je kindje na een ernstig ziekteverloop
blijvende schade overhoudt aan een GBS-ziekte.
Wanneer
heeft mijn kindje een verhoogd risico om besmet te raken?
Verreweg de meeste kinderen die bij hun geboorte worden besmet met
GBS-bacteriën, hebben daar totaal geen last van. Ze dragen de bacterie
dan wel bij zich, maar ontwikkelen geen ziekteverschijnselen. Er
zijn echter situaties die de kans kunnen vergroten dat je kindje
wél ziek wordt:
- Wanneer je vliezen al lange tijd zijn gebroken, voordat je kindje
wordt geboren. Vooral als hier meer dan 24 uur tussen zit.
- Als je kindje voor de 37e week van je zwangerschap
wordt geboren.
- Wanneer jij tijdens de bevalling last krijgt van verhoging,
een temperatuur hoger dan 38°C, rectaal gemeten.
- Als je tijdens de zwangerschap een urineweginfectie hebt gehad,
die werd veroorzaakt door GBS-bacteriën.
- Wanneer één van je oudere kinderen een GBS-ziekte
heeft gehad.
Het is dus verstandig om de conditie van je kindje
extra goed in de gaten te houden, wanneer één van
deze situaties zich voordoet. Zeker wanneer al bekend is dat jij
zelf draagster bent van de GBS-bacterie.
Hoe
kun je erachter komen of je de bacterie bij je draagt?
Er is een eenvoudige en betrouwbare manier om te onderzoeken of
je besmet bent met Groep B streptokokken. Hiervoor wordt een uitstrijkje
van de opening van je vagina en van je anus gemaakt. Deze uitstrijkjes
worden vervolgens op kweek gezet, zodat de aanwezige bacteriën zich
kunnen vermenigvuldigen. Na gemiddeld 48 uur is bekend of er GBS-bacteriën
in de uitstrijkjes zijn aangetroffen.
Hoe
kun je voorkomen dat je kindje besmet raakt?
Als eenmaal bekend is dat je als aanstaande moeder de GBS-bacterie
bij je draagt, zou je de besmetting van je kindje kunnen voorkomen
door de bacteriën in jouw lichaam te bestrijden. Helaas lukt het
in de meeste gevallen niet om alle aanwezige bacteriën uit te schakelen:
als je eenmaal draagster bent van de bacterie, blijf je dat meestal
ook.
Er is gelukkig wel een manier om te voorkomen
dat je kindje tijdens de bevalling in aanraking komt met de bacterie.
Je krijgt dan tijdens de bevalling een infuus met antibiotica. Dit
infuus moet tenminste vier uur lang werkzaam zijn, voordat je kindje
wordt geboren. De methode wordt toegepast als je baby een hoger
risico heeft om besmet te raken; hierover zijn in de medische
wereld bepaalde afspraken gemaakt.
In 1998 hebben de vrouwenartsen en kinderartsen
in Nederland besloten dat dit infuus altijd wordt gegeven als de
moeder tijdens de zwangerschap een urineweginfectie heeft gehad,
die werd veroorzaakt door de GBS-bacterie. Ook wanneer je lichaamstemperatuur
tijdens de bevalling boven de 38°C komt, of één van
je oudere kinderen eerder een GBS-ziekte heeft gehad, krijg je altijd
een infuus.
Wanneer je kindje voor de 37e week
wordt geboren, of wanneer er meer dan 24 uur is verstreken tussen
het breken van de vliezen en de geboorte, gelden er andere regels.
In die gevallen wordt er eerst een uitstrijkje gemaakt om te controleren
of je GBS-bacteriën bij je draagt. Vervolgens hangt het af van je
artsen of je meteen preventieve antibiotica krijgt toegediend of
dat eerst de resultaten van het uitstrijkje worden afgewacht.
Dat betekent niet dat je daarbij afhankelijk
bent van de willekeur van je artsen. Er staan bij deze beslissing
namelijk twee tegenstrijdige belangen tegenover elkaar. Enerzijds
zou men graag alle GBS-ziekten rond de geboorte willen voorkomen.
Anderzijds streeft men er in de medische wereld ook naar om het
gebruik van antibiotica zoveel mogelijk te beperken.
Kun je voor 100%
voorkomen dat je kindje besmet raakt?
Helaas is het niet mogelijk om volledig uit te sluiten dat je baby
voor, tijdens, of na zijn geboorte in aanraking komt met Groep B
streptokokken. Er is namelijk een aantal omstandigheden dat dit
bemoeilijkt.
Zo is er in 30% van de gevallen geen enkele
risicofactor
aanwezig, die erop wijst dat je kindje besmet zou kunnen raken.
Dan is er dus ook geen enkele concrete aanleiding voor een infuus
tijdens de bevalling. Pas achteraf blijkt dan dat dit wel nodig
was geweest. Met behulp van het infuus kan bovendien alleen
worden voorkomen dat je kindje tijdens de bevalling wordt besmet.
Na de bevalling is het veel moeilijker om besmetting te voorkomen.
Bij de kindjes die pas enige tijd na hun geboorte een GBS-ziekte
krijgen, blijft vaak onbekend hoe ze zijn besmet. En wanneer niet
duidelijk is waar de bacterie vandaan komt, kun je ook niet voorkomen
dat je kindje met de bacterie in aanraking komt.
Ten slotte is ook gebleken dat de GBS-bacterie
wel eens de oorzaak is van een vroeggeboorte en ook dan het kind
kan aantasten. Tot nu toe is er nog geen algemeen beleid ontwikkeld
waarmee dit probleem kan worden voorkomen.
Waar
kun je terecht voor meer informatie?
De Stichting Ouders van Groep B Streptokokkenpatiënten is een
'oudervereniging' voor ouders en door ouders van kinderen die
zijn besmet met de GBS-bacterie. De stichting functioneert op
basis van vrijwilligerswerk. Meer over de doelstellingen en de
activiteiten van de stichting lees je op de pagina van het O.G.B.S.
|
