Inleiding
Koorts is op zichzelf geen ziekte, maar een stijging van de lichaamstemperatuur
geeft wel aan dat er ergens in het lichaam iets mis is. Meestal
gaat het dan om een infectie, die je baby kan oplopen wanneer er
bacteriën of een virus in het spel zijn. Het lichaam zal zich tegen
deze indringers verzetten door zijn temperatuur te verhogen. Koorts
is dan ook een natuurlijke afweerreactie van het lichaam tegen ziekteverwekkers.
Een hogere temperatuur activeert namelijk allerlei afweermechanismen
van het lichaam. Bovendien kunnen de ziekteverwekkers zelf
over het algemeen juist erg slecht tegen deze hogere temperatuur:
de meeste bacteriën zullen sterven. Zodra de vijandelijke
cellen zijn gedood door het afweersysteem van het lichaam,
verdwijnt de koorts vaak vanzelf.
Temperatuur opnemen
Als je denkt dat je baby koorts heeft, kun je zijn temperatuur
opnemen met een
koortsthermometer.
Tegenwoordig is er een oorthermometer verkrijgbaar, die
al na een paar seconden de lichaamstemperatuur van je kind
weergeeft. Lekker snel dus en erg makkelijk. Natuurlijk
kun je de temperatuur van je kind ook meten met behulp van
een normale koortsthermometer.
Je krijgt het meest betrouwbare
resultaat, wanneer je de thermometer ongeveer 1 cm in de
anus steekt en vervolgens 1 minuut wacht voordat je de temperatuur
afleest. Natuurlijk kun je de temperatuur van je kind ook
onder zijn tong of onder zijn oksel meten, al zijn deze
metingen minder betrouwbaar. Om toch een indicatie te krijgen
van de temperatuur van je kind, moet je op deze plaatsen
bovendien langer achter elkaar meten. Drie minuten wachten
is meestal wel genoeg. Overigens, als je de temperatuur
van je kind onder zijn tong meet, bestaat het gevaar dat
het de thermometer kapotbijt.
Drinken
Wanneer je kind koorts heeft, is het erg belangrijk om ervoor
te zorgen dat het genoeg drinkt. Omdat de lichaamstemperatuur
van je kind hoger ligt dan normaal, zal het tijdens een
koortsaanval meer vocht verliezen. Je zult merken dat je
kindje zweet en klammer aanvoelt dan anders. Waarschijnlijk
heeft je baby als hij koorts heeft minder zin om te drinken,
gewoon omdat hij zich niet lekker voelt, maar juist dan
is het belangrijk dat je kind voldoende vocht binnenkrijgt.Probeer
vaker kleine beetjes drinken - een grote fles vol lukt toch
niet - daarmee voorkom je dat je baby uitdroogt.
Het gevaar van uitdroging is
nog groter wanneer je baby naast koorts ook last heeft van
diarree of overgeven. Daardoor neemt het vochtverlies namelijk
nog eens extra toe. Wanneer je baby hoge koorts heeft (39°C
of hoger) moet je ervoor zorgen dat hij voor elke kilo die
hij weegt, minstens 50 ml per dag drinkt. Een baby van 10
kilo moet dus minimaal 500 ml vocht binnenkrijgen. Je kunt
je kind laten drinken door het verspreid over de dag kleine
beetjes gekookt, en vervolgens afgekoeld water te voeren
met een lepeltje of flesje.
Heeft je kind naast koorts
ook last van een waterige diarree of geeft het veel over,
dan kun je hem bovendien een vloeistof toedienen die speciaal
is ontwikkeld om uitdroging te voorkomen. Deze vloeistof
heet orale rehydratievloeistof (ORS) en is verkrijgbaar
bij de apotheek. Het drankje zorgt ervoor dat het vocht-
en het zoutgehalte van het lichaam van je kind worden aangevuld.
Neem in deze gevallen in ieder geval altijd contact op met
je huisarts.
Je kunt gemakkelijk zelf controleren
of je kind lijdt aan uitdrogingsverschijnselen. Wanneer
je de huid van je baby op een armpje of beentje of in een
huidplooi oppakt en weer loslaat, hoort die meteen terug
te glijden in de oorspronkelijke positie. Als dat niet zo
is, is je kind ernstig uitgedroogd en moet je hem zo snel
mogelijk naar de eerste hulp van een ziekenhuis brengen.
Kleding en beddengoed
Vaak denken ouders dat het goed is om een kind met koorts zo warm
mogelijk in te pakken met extra kleertjes en een dikke laag dekentjes.
Toch is dat niet zo: tijdens de koortsaanval heeft je kind last
van overtollige lichaamswarmte die hij kwijt moet kunnen raken.
Daarom is het beter om je kind luchtige kleding aan te trekken en
onder een lakentje te leggen. Zo voorkom je dat je kind last krijgt
van warmtestuwing. Probeer wel te voorkomen dat je kindje te veel
afkoelt. Dat gevaar bestaat vooral wanneer het veel zweet.
De huisarts raadplegen
Veel ouders vragen zich af wanneer ze precies contact op
moeten nemen met de huisarts als hun kindje koorts heeft.
Voor koorts geldt, net als voor alle andere ziekteverschijnselen,
dat de ouders dat zelf het beste kunnen beoordelen. Immers,
zij kennen hun kind beter dan wie dan ook. Zij zien dan
ook vaak het eerst dat er iets ernstigs aan de hand is.
In geval van twijfel is het altijd verstandig om toch even
te bellen.
Er is een aantal aanwijzingen
dat erop duidt dat je kindje er ernstig aan toe is. Over
het algemeen kun je stellen dat hoge koorts gevaarlijker
is naarmate de baby jonger is. Wanneer de temperatuur van
een pasgeboren baby boven de 38°C stijgt, kun je het beste
contact opnemen met je huisarts. Verder geldt dat de toestand
van je kind gevaarlijker wordt, wanneer er naast koorts
nog anderer ziekteverschijnselen optreden.
Bij braken en diarree als ziekteverschijnselen
naast de koorts, moet je in ieder geval je huisarts raadplegen.
Ook als je baby slap en lusteloos is, niet reageert tijdens
de koortsaanvallen en geen behoefte heeft aan drinken, kun
je beter je huisarts om advies vragen. Stuipen en huiduitslag
vormen eveneens redenen voor alarm. Wanneer je baby naast
de koorts echter alleen maar last heeft van een verkoudheid
(met helder, waterig snot) en verder nog normaal drinkt
en helder reageert, is er waarschijnlijk niet zo veel aan
de hand.
Stuipen
Sommige kinderen krijgen bij hoge koorts last van stuipen
of koortsconvulsies, wat lijkt op een epileptische aanval.
De spieren van je baby verkrampen en trekken onregelmatig
samen. Bovendien reageert je kind niet meer op prikkels
uit zijn omgeving en lijkt het bewusteloos te zijn. Deze
stuipen worden veroorzaakt door een plotselinge storing
in de elektrische functie van de hersenen.
Stuipen komen het meest voor
bij kinderen tussen de zes maanden en vijf jaar. Uit onderzoek
is gebleken dat ongeveer 4 % van alle kinderen in Nederland
tenminste één keer last heeft van stuipen tijdens een koortsaanval.
Als je kind eenmaal stuipen heeft gehad tijdens een koortsaanval,
bestaat de kans dat dit zich dit een volgende keer herhaalt.
De kans daarop is het grootst op een leeftijd tussen 12
ent 24 maanden. Wanneer koortsstuipen of epilepsie in de
familie zitten, is de kans op herhaling nog groter.
Hoewel de meeste ouders vreselijk
schrikken wanneer hun kind last heeft van stuipen, wijzen
stuipen lang niet altijd op gevaar. Alleen bij kinderen
jonger dan zes maanden zijn koortsstuipen bijna nooit onschuldig.
In die gevallen geven de stuipen aan dat je kindje ernstig
ziek is en moet je altijd contact opnemen met je huisarts.
Wanneer een kind dat ouder is dan zes maanden stuipen krijgt
tijdens een koortsaanval, is dit in de meeste gevallen geen
aanwijzing voor een ernstige ziekte.
Slechts bij 1 tot 4% van de
kinderen met koortsstuipen wordt uiteindelijk
hersenvliesontsteking
(ook wel meningitis) vastgesteld. Dit is een erg gevaarlijke
ziekte die kan leiden tot hersenbeschadiging, waardoor je
kind geestelijk of lichamelijk gehandicapt kan raken of
zelfs kan overlijden. Naast hoge koorts en stuipen vertoont
je kind in die gevallen meestal nog een aantal andere verschijnselen.
Een kind met hersenvliesontsteking
heeft behalve koorts ook een stijve nek, waardoor het zijn
kin niet meer op zijn borst kan leggen. De fontanel is vaak
opgeze, het kind is overgevoelig voor licht en moet soms
overgeven. Ook kan het kleine, paarsrode vlekjes op zijn
huid hebben, die worden veroorzaakt door bloedinkjes en
kunnen samengroeien tot grotere vlekken. Als je kind deze
verschijnselen vertoont, moet je onmiddellijk een arts waarschuwen.
Medicijnen
Er is een grote hoeveelheid koortswerende middelen op de
markt, die vaak zonder recept verkrijgbaar zijn. Toch is
het altijd verstandig, zeker bij jonge kinderen, om niet
zelf te gaan dokteren. In plaats daarvan kun je beter bij
je huisarts informeren of deze middelen wel geschikt zijn.
Dat geldt ook wanneer je zwanger bent.
Jonge kinderen mogen in ieder
geval nooit een pijnstiller krijgen die acetylsalicylzuur
bevat. Dit zuur zit onder meer in aspirine, Aspro en Ascal.
Bij jonge kinderen kan dit zuur namelijk lijden tot een
ernstige aandoening, die kan resulteren in een coma. Vooral
kinderen jonger dan 1 jaar zijn erg gevoelig voor het zuur.