Bijna elke moeder worstelt met de combinatie werk-ouderschap. Je wilt het beste voor je kind, maar hebt ook eigen ambities. Pedagoog Vivienne Obispo vertelt aan de hand van zes vragen wat kinderopvang betekent voor je kind en hoe je tot een goede keuze kunt komen.

1. Wat zijn de voordelen (en nadelen) van kinderopvang?
2. Wat leert je kind van kinderopvang?
3. Er zijn verschillende soorten opvang (kinderdagverblijf, gastouder, oma). Wat is beter?
4. Wat is beter: horizontale of verticale groepsindeling op het kinderdagverblijf. Waarom?
5. Hoe kies je kinderopvang die past bij jou en je kind? Wat is belangrijk?
6. Hoe merk je aan je baby of hij het bij de opvang naar zijn zin heeft of niet? Zijn er signalen waarop je kunt letten?

1. Wat zijn de voordelen (en nadelen) van kinderopvang?
Het laten opvangen van je kind biedt flink wat voordelen. Jij en je partner hebben op deze manier de mogelijkheid om zonder al te veel geregel een (deeltijd)baan te nemen. Je kind krijgt op deze manier bovendien een goed voorbeeld mee: papa en mama gaan werken om huis, kleren en eten te kunnen betalen. Je kind krijgt al tijdig het besef van het belang en de noodzaak van werken en het nemen van verantwoordelijkheid.

Verder leert je baby dat er (ook) een andere omgeving is dan thuis of bij familie. Op deze manier leert hij omgaan met het leven in een andere context en regels die voor die omgeving gelden. Dat is belangrijk; het besef dat de wereld verder reikt dan alleen thuis of bij familie. Kinderen die gewend zijn aan opvang en zich veilig en vertrouwd voelen op die plek, bouwen veel zelfvertrouwen op. Het alleen naar een plek (durven) gaan waar je kind geaccepteerd wordt, geeft hem de mogelijkheid om zichzelf zelfstandig te ontplooien zonder meekijkende (soms kritische) ouders.

Nadelen van opvang liggen meer aan de hoeveelheid dagen per week dat een kind naar de opvang gaat en de mate van veilige hechting met de leidsters, ouders en verzorgers. Zodra een kind veel opgevangen wordt door kinderopvanginstanties en weinig mogelijkheden heeft om zich op een positieve manier te hechten aan leidsters en ouders of verzorgers, zal het zich niet op een veilige manier kunnen ontwikkelen. Uit onderzoek is zelfs gebleken dat een veilige hechting aan een leidster of een gastouder voordelig kan uitpakken voor kinderen die onveilige gehecht zijn aan de eigen ouders.

2. Wat leert je kind van kinderopvang?
Bij veel vormen van opvang leert je kind van de andere kinderen die daar ook zijn. Met goede begeleiding en sturing leren kinderen samen spelen, te delen en op hun beurt te wachten. Ook het doen van klassikale activiteiten leert hen zich aan elkaar aan te passen en mee te doen in een groep. Het is ook belangrijk dat kinderen lekker kunnen spelen. Het is voor kinderen niet leuk als zij telkens uit hun spel worden gehaald omdat het weer tijd is voor een activiteit of een hapje of drankje.

3. Er zijn verschillende soorten opvang (kinderdagverblijf, gastouder, oma). Wat is beter?
Het is per kind verschillend is welke opvang geschikt is voor hem of haar. Elk kind is uniek en heeft zijn eigen persoonlijkheid. Je zult als ouder goed moeten onderzoeken waar je kind warm voor loopt. Is dit de huiselijke sfeer in een gastgezin met andere kinderen? Of vindt hij het fijn om te spelen met leeftijdsgenootjes in een vaste groep op een kinderdagverblijf? Of is het graag bij oma, waar alle aandacht voor hem is en de omgeving vertrouwd is?

Alle vormen van opvang hebben voor- en nadelen. Bij een kinderdagverblijf zijn vaak verschillende leidsters, waardoor je kind zich aan meerdere mensen gaat hechten. Je kind komt dus ook met meerdere mensen in aanraking en bouwt meer hechtingsrelaties op. In het verleden werd weleens gezegd dat dit minder goed zou zijn voor een goede vertrouwensrelatie met het kind, maar uit onderzoek is gebleken dat dit, mits er met de verschillende verzorgers een goede hechtingsband is, omstreden is.

Bij een kinderdagverblijf is het fijn dat je kind leert van andere kinderen en met andere kinderen leert spelen en delen. Nadeel kan zijn dat je kind ongewenst gedrag van andere kinderen gaat nadoen.

Een kinderdagverblijf heeft een duidelijk pedagogisch plan en een pedagogische visie. Alle leidsters leven deze visie na en worden hierin pedagogisch geschoold. Verder is het bij de meeste kinderdagverblijven voor leidsters verplicht om een pedagogische opleiding te hebben gevolgd. Je weet als ouder daarom wat beter waar je aan toe bent qua opvoedkundige aanpak. Leidsters worden vaak allemaal (intern) geschoold betreft veiligheid. Het inleveren van een Verklaring Omtrent Gedrag is verplicht.

Bij een gastouder verblijft je baby in een huiselijke omgeving is waarin de regels van een gezin gelden. Het nadeel hiervan kan zijn dat de gastouder er een heel andere opvoedkundige visie op nahoudt dan jijzelf. Op zich hoeft dit niet al te veel problemen op te leveren, mits je je van te voren goed laat inlichten over de regels en aanpak wat betreft belonen en straffen. Gastouders die aangesloten zijn bij een gastouderorganisatie dienen vaak wel verantwoording af te leggen wat betreft veiligheid, werkervaring en opleidingsachtergrond. Ook is hierbij het inleveren van een Verklaring Omtrent Gedrag vaak verplicht. Als je een gastouder hebt die niet is aangesloten bij een gastouderbureau, dan kun je deze informatie zelf opvragen. Goed doorvragen en en goede match zijn hierbij absoluut van groot belang.

Je kind brengen bij oma geeft je als ouder een vertrouwd gevoel. Het is binnen de familie en het is iemand die jou ook heeft opgevoed, waardoor je weet dat er goed voor je baby gezorgd wordt. Nadeel kan zijn dat je kind te veel leert omgaan met alleen maar volwassenen, doordat het geen of weinig andere kinderen ziet.

De voor- en nadelen van verschillende opvangsvormen zijn ook leeftijdsafhankelijk. Baby’s gedijen het beste bij één vaste verzorger die continuïteit biedt. Oma of een rustig gastoudergezin met weinig andere kinderen zou in dit geval het beste zijn. Het is natuurlijk niet zo dat één of twee vaste leidsters op een kinderdagverblijf dit niet kunnen bieden. Wel zou je kunnen zeggen dat deze drukker zijn met andere kinderen dus minder tijd hebben voor één baby. In een goed kinderdagverblijf geldt daarom ook vaak de regel: 1 leidster op 3 baby’s.

Peuters passen gezien hun ontwikkeling beter in een kinderdagverblijf of gastgezin met meerdere kinderen. Een kinderdagverblijf staat op één als het gaat om taalontwikkeling, positief reageren en ruimte geven, omdat leidsters vaak beter geschoold zijn en te maken hebben met een formeel pedagogisch beleid en visie van het dagverblijf, waarin deze ontwikkelingsopgaven zijn meegenomen.

4. Wat is beter: horizontale of verticale groepsindeling op het kinderdagverblijf. Waarom?
Mijn voorkeur gaat uit naar een verticale groepsindeling omdat een kind de hele voorschoolse periode onder de hoede van dezelfde groepsleiding kan blijven, waardoor ouders en kinderen een vertrouwensrelatie opbouwen. Hierdoor kunnen leidsters kinderen goed leren kennen en inspelen op hun individuele behoeften. De jonge kinderen leren van oudere kinderen en de oudere kinderen leren de jongere kinderen helpen. Kinderen leren rekening houden met elkaar en worden gestimuleerd in hun sociale vaardigheden.

Je kind kan op zijn eigen niveau aan diverse activiteiten deelnemen. Een dreumes die al toe is aan een peuterspelletje kan met peuters meedoen. En andersom; een dreumes die wat minder goed meekomt, kan spelen met de babymaterialen. Achterstanden in de ontwikkeling van de kinderen vallen minder op, hierdoor worden deze kinderen minder snel een buitenbeentje. Je zou op een verticale groep de verschillende groepen kunnen splitsen en aan kinderen in een bepaalde leeftijd (horizontale groepjes) activiteiten aan te bieden, gericht op het stimuleren van de ontwikkeling die past bij de leeftijd. Er ontstaat dan een soort groep, waarin de voordelen van beide vormen van groepsindeling gecombineerd worden.

5. Hoe kies je kinderopvang die past bij jou en je kind? Wat is belangrijk?
Kijk goed naar je kind. Wanneer heeft hij het naar zijn zin en is hij in zijn element? Is hij verlegen of juist niet? Je kunt ook een bepaalde keuze maken juist om bepaald gedrag dat je bij je kind mist te stimuleren. Vindt hij het lastig om met andere kinderen te spelen?

Kijk verder ook goed naar je eigen voorkeur. Daar waar jij je goed bij voelt, daarbij voelt je kind zich vaak ook goed. Als jij moeite hebt om je kind ergens te brengen, dan merk je vanzelf dat je baby dit aanvoelt en het er ook moeilijk mee heeft. Doe er zo gewoon mogelijk over, dan doet je kind dat ook!

6. Hoe merk je aan je baby of hij het bij de opvang naar zijn zin heeft of niet? Zijn er signalen waarop je kunt letten?
Dit is lastig te zeggen. Veel kinderen huilen als de ouder weggaat, maar zitten na 5 of 10 minuten gewoon lekker te spelen en dat de rest van de dag. Als je kind veelvuldig aangeeft dat hij niet naar de opvang wil, dan zou ik dit op een zeker moment serieus nemen. Probeer erachter te komen waar dat aan ligt. Verdiep je in je kind en probeer door je inlevingsvermogen vat te krijgen op wat er in hem omgaat. Het kan ook liggen aan het temperament van je baby. Temperamentvolle kinderen kunnen lang blijven doorhuilen en zich onprettig voelen op een kinderdagverblijf of bij een gastouder. Let erop dat je kind in ieder geval één vaste leidster heeft waarbij hij zich veilig voelt. Is dit niet het geval of merk je dat er vaak allemaal verschillende leidsters zijn op het dagverblijf, wees dan alert. Vind uit waar dat aan ligt en vraag of het vaker gebeurd. Als dit zo is, dan is het een overweging waard om voor een andere organisatie te kiezen.